OCT یا توموگرافی انسجام اپتیکی، یک ابزار تشخیصی تصویربرداری غیرتهاجمی است که در سالهای اخیر تحول چشمگیری در حوزه چشم پزشکی، به ویژه نوروافتالمولوژی ایجاد کرده است. این تکنولوژی با استفاده از نور لیزر، تصاویر با کیفیت بالا و سه بعدی از شبکیه و عصب بینایی تولید میکند که به پزشکان اجازه میدهد تا ساختارهای داخلی چشم را با جزئیات بسیار دقیق بررسی کنند.
اهمیت OCT در نوروافتالمولوژی
OCT میتواند علائم اولیه بیماریهای چشمی مانند گلوکوم، ماکولا دژنراسیون و نوریت اپتیک را قبل از بروز علائم بالینی آشکار تشخیص دهد. این امر به شروع زودهنگام درمان و حفظ بینایی بیمار کمک شایانی میکند. همچنین امکان نظارت بر پیشرفت بیماری و پاسخ به درمان را فراهم میکند. با مقایسه تصاویر OCT در طول زمان، پزشک میتواند تغییرات ساختاری در شبکیه و عصب بینایی را تشخیص دهد.
در واقع تصاویر OCT به پزشک کمک میکند تا بهترین روش درمانی را برای هر بیمار انتخاب کند و میتواند برای ارزیابی نتایج جراحی و پیگیری بیماران پس از عمل استفاده شود.
کاربردهای خاص OCT در نوروافتالمولوژی
- گلوکوم: OCT میتواند ضخامت لایه گانگلیون سلولها را اندازهگیری کند که این لایه در گلوکوم آسیب میبیند. همچنین، OCT میتواند تغییرات در حفره دیسک بینایی را نشان دهد که یکی از نشانههای اولیه گلوکوم است.
- دژنراسیون ماکولا: OCT میتواند ضخامت ماکولا، وجود مایع زیر شبکیه و تغییرات در لایههای مختلف شبکیه را نشان دهد که در تشخیص و پیگیری ماکولا دژنراسیون بسیار مهم است.
- نوریت اپتیک: OCT میتواند التهاب عصب بینایی را نشان دهد و به تشخیص و پیگیری نوریت اپتیک کمک کند.
- تومورهای داخل چشمی: OCT میتواند به تشخیص تومورهای داخل چشمی کمک کند و اندازه و گسترش تومور را مشخص کند.
- ترومای چشم: OCT میتواند برای ارزیابی آسیبهای ناشی از ضربه به چشم استفاده شود.
انواع OCT
- Spectral-domain OCT (SD-OCT): رایجترین نوع OCT است که تصاویر با کیفیت بالا و سرعت اسکن بالایی را ارائه میدهد.
- Swept-source OCT (SS-OCT): این نوع OCT عمق نفوذ بیشتری دارد و برای بررسی ساختارهای عمیقتر چشم مانند اسکلرا مناسب است.
مزایای OCT
- غیرتهاجمی بودن: OCT یک روش تشخیصی غیرتهاجمی است و برای بیمار دردناک نیست.
- سرعت بالا: اسکن OCT در مدت زمان کوتاهی انجام میشود.
- دقت بالا: تصاویر OCT دارای وضوح بسیار بالایی هستند و به پزشک اجازه میدهند تا جزئیات بسیار ریزی از ساختارهای چشم را مشاهده کند.
- تکرارپذیری: تصاویر OCT قابل تکرار هستند و میتوان از آنها برای مقایسه تغییرات در طول زمان استفاده کرد.
با توجه به اهمیت این موضوع در آموزش رزیدنت های چشم پزشکی، در برنامه کنفرانس هفتگی بیمارستان فارابی دکتر مسعود اقصایی فرد، استاد گروه چشم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران و بیمارستان فارابی توضیحات مفصلی را درباره نقش OCT در نوروافتالمولوژی بیان کرد. با کلیک روی مطالعه بیشتر می توانید این فیلم را تماشا کنید.